Kort nieuws

Korte nieuwtjes, opinies, columns,... het lichtere werk

© imageglobe

20/11/2015

Wie spreekt recht op de Zuidpool?

Poolavonturier Alain Hubert en z’n handlangers zouden zich ophouden op zo’n 60 kilometer van de Prinses Elisabethbasis, die ze eerder deze week leegroofden. Dat betekent dat ze nog steeds in de ‘Noorse sector’ zijn.

De geplunderde Belgische Zuidpoolbasis bevindt zich in een gebied van Oost-Antarctica dat bekendstaat als Dronning Maud Land – Noors voor Koningin Maudland. Dus ja, de basis ligt in de zogenaamde ‘Noorse sector’.

De aanhalingstekens staan er niet voor niets, want de claims voor de territoria waarin Antarctica als een gigantische ijstaart is onderverdeeld, zijn sinds het Antarctisch Verdrag van 1961 (ahum) bevroren. Toch houden de zeven landen die wel een stukje Zuidpool lusten (Australië, Argentinië, Chili, Frankrijk, Nieuw-Zeeland, Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk), nog altijd stevig vast aan hun claim.

‘Het Antarctisch Verdrag is het wettelijke kader voor activiteiten op de Zuidpool’, vertelt Anton Van de Putte, die voor het Natuurhistorisch Museum in Brussel de biodiversiteit op Antarctica bestudeert. ‘Het Verdrag erkent de claims wel, maar heeft ze tegelijkertijd bevroren, wat natuurlijk tot verschillende interpretaties leidt. De wettelijke situatie is op zijn zachtst gezegd vaag.’

Alain Hubert

Meest gezochte man van Antarctica
De Prinses Elisabethbasis is geen Belgisch grondgebied, maar de Belgische staat heeft er wel de juridische bevoegdheid – een soort van ambassade light, zeg maar. Dat betekent dat ze mensen die criminele feiten plegen op de basis, kan vervolgen. Als de voortvluchtige Alain Hubert en z’n kompanen zouden terugkeren, kunnen ze in theorie in de kraag worden gevat. Helaas ontbreekt het de Prinses Elisabethbasis aan wettelijke gezagsdragers…

Ondertussen bevindt de ‘meest gezochte man van Antarctica’ zich in juridisch niemandsland. België heeft wel het recht om burgers die buiten haar grondgebied criminele feiten plegen te vervolgen, maar dan moeten die natuurlijk eerst bij de lurven worden gevat. ‘Het internationaal strafrecht voorziet dat extraterritoriaal vervolgen mogelijk is in het geval van zogenaamde actieve of passieve personaliteit’, zegt professor Internationaal Strafrecht Wendy De Bondt (Universiteit Gent). ‘Hier is dus sprake van actieve personaliteit, want Alain Hubert zou de dader zijn van de ontvreemding van de goederen.’ Maar De Bondt is niet zeker of België uitlevering zou kunnen vragen, bijvoorbeeld aan Noorwegen. ‘De opsporings- of uitleveringsbevoegdheid is afhankelijk van het type misdrijf. Bovendien is Noorwegen geen lid van de Europese Unie. Het is dus helemaal niet zeker of uitlevering vanuit de “Noorse sector” wel mogelijk is.'

Stiekem een nieuwe poolbasis bouwen
In de persoon van Hubert is staatssecretaris voor Wetenschapsbeleid Elke Sleurs (N-VA) niet langer geïnteresseerd. ‘Het komt erop aan dat hij ons materiaal en onze goederen terugbrengt’, zegt Luc Demullier, woordvoerder van Sleurs. ‘Hij heeft daarvoor nog de tijd tot 19 uur vanavond (Belgische tijd). Zoniet wordt de International Polar Foundation (waarvan Hubert directeur is, red.) verantwoordelijk gesteld voor de betaling van de dwangsom van 150.000 euro.’

Alles wijst er echter op dat Hubert en co. de meegenomen spullen willen gebruiken om op 60 kilometer van de Prinses Elisabethbasis een nieuwe basis te bouwen. Hij zou daarvoor al samenwerken met de Zuid-Afrikaanse firma Antarctic Logistics Centre International (ALCI), die een regelmatige luchtbrug onderhoudt tussen de Zuidpool en Kaapstad. Demullier: ‘We weten sinds enkele maanden dat Hubert werkt aan een nieuwe landingsbaan. Vermoedelijk heeft hij er ook al een onderkomen gebouwd.’

Als blijkt dat de basis die Hubert aan het bouwen is commerciële doeleinden heeft, gaat de gewezen Zuidpoolavonturier regelrecht in tegen het Antarctisch Verdrag. ‘Het bouwen van illegale landingsbanen wordt door het Verdrag uitdrukkelijk verboden’, zegt Anton Van de Putte. Demullier voegt daaraan toe dat basissen alleen mogen worden gebouwd door overheden. ‘En dit moet worden goedgekeurd op de jaarlijkse vergadering van de Verdragspartners’, aldus de woordvoerder. De volgende vergadering staat gepland in juni 2016. Daar kan worden beslist dat één van de partnerlanden alsnog in actie schiet, waardoor Hubert en co. misschien toch nog door Noorse gezagsdragers worden vervolgd.

Moord op de Zuidpool
In mei 2000 gonsde het in de Australische en Nieuw-Zeelandse media van de geruchten dat er voor het eerst in de geschiedenis iemand zou zijn vermoord op de Zuidpool. Op de Amerikaanse Amundsen-Scott-basis, die pal op de geografische zuidpool ligt, werd toen het levensloze lichaam aangetroffen van Rodney Marks, een 32-jaar oude Australische wetenschapper. Aangezien de basis in de Nieuw-Zeelandse sector ligt, werd het lichaam naar Nieuw-Zeeland gevlogen voor verder onderzoek. Bij de autopsie bleek dat Marks stierf door een overdosis alcohol. De onderzoeksrechter wist al snel zelfmoord en een ongeluk uit te sluiten. Dit terwijl de National Science Foundation, de Amerikaanse instantie die de Zuidpoolbasis beheert, eerder had laten weten dat Marks een natuurlijke dood was gestorven. Een diplomatieke rel was geboren. Het onderzoek naar de ‘Zuidpoolmoord’ werd daarna zodanig gehinderd door het juridische kluwen van het internationaal recht op Antarctica, dat de zaak in 2007 werd geseponeerd. Vorige pagina Volgende pagina